فرهنگی و ادبی

آرامگاه رشیدالدین محمد بیدوازی – اسفراین – تیموری

حسین رحمانی (کارشناس ارشد باستان شناسی و کارشناس ارشد میراث فرهنگی اسفراین)

شیخ رشید الدین محمد بیدوازی(م. ۸۶۶هجری)

از مشایخ صوفیه و بیست و یکمین قطب سلسلۀ ذهبیه کبرویه است. به استناد متون تاریخی وی در سال ۸۷۷ هجری وفات یافته و در زادگاهش بیدواز به خاک سپرده شده است. بر مزار او یک بنای سادۀ هشت ضلعی گنبددار با سنگ لاشه و ساروج ساخته شده است. هر یک از اضلاع بنا ۵/۳ متر طول دارد و عرض کلی بنا ۴۵/۸ متر است.

گنبد بنا نیمکره ای و از جنس آجر با کلاف کشی چوبی است

که از دیواره خارجی گنبد به صورت خشخاشی بیرون زده است. دیوارهای داخلی بنا با طاق نماهای ساده تزیین شده که در روی آنها یک افریز گچبری شده به خط ثلث در ارتفاع ۴/۲ متری از کف بنا گرداگرد دیوارها چرخیده و سپس یک ردیف طاق نمای دیگر با طاق قوسی و در نهایت در زیر نورگیرهای گنبد در ارتفاع ۴/۵ متری از کف بنا یک ردیف کتیبه گچبری مشابه دیگر وجود دارد.

در دیواره ی جنوبی بقعه یک محراب کوچک با تزیینات کاربندی گچی وجود دارد.

در قاب تزئینی محراب بقعه آیه ۳۹ سوره مبارکه آل عمران(فنادته الملائکه و هو قائم یصلی فی المحراب) آورده شده که از بین رفته است. کتیبه افریزها آیاتی از قرآن مجید و درود و سلام بر چهارده معصوم است و در بخشی از آن نیز صاحب قبر را محمد رشید الدین نوادۀ شیخ همام و نبیرۀ شیخ احمد غزالی صاحب تبار معرفی کرده است. ورودی بنا در ضلع غربی است ولی در اصل دو ورودی دیگر هم در ضلع شرقی و شمالی وجود داشته که امروزه مسدود شده است.

جعفر بهرامی | از هنرمندان دوتارنواز شهرستان | هنر موسیقی
بخوانید

در گذشته درب و ضریح این بقعه از جنس چوب گرد و به صورت زیبایی منبت کاری شده بود

که هم اکنون به موزه منتقل شده است. امروزه به جای ضریح سنگ قبر و به جای درب منبت قدیمی درب چوبی ساده ای نصب شده است. ضریح مقبره از جنس چوب گردو و چنار به ابعاد ۱۳۰ در ۱۹۳ و ارتفاع ۱۸۰ سانتی متر دارای نقوش و کتیبه هایی به صورت منبت کاری شده است.

نقوش بکار رفته اغلب اسلیمی و استفاده از گره های هندسی به شکل شمسه و اشکال هشت ضلعی است. درب مقبره نیز با همین روش منبت کاری شده است. کتیبه های ضریح به خط نسخ است و در آن نام استاد کار ذکر شده است: «عمل استاد محمد بن نظام بنده ذوالجلال و الاکرام».

متن کتیبۀ دوم در حاشیه بالای ضریح حاوی اسامی جلاله و به شرح زیر است:

هو الله الذی لا اله الا هو الرحمن الرحیم الملک القدوس السلام المومن المهیمن العزیز الجبار المتکبر الخالق الباری المصور الغفار القهار الوهاب الرزاق الفاتح العلیم القابض النار الباسط الخافض الرافع امعض المذل السمیع الحکیم العدیل الطیف الخبیر الحلیم العظمیم الشکور العلی الکبیر الحفیظ المقتدر الحسیب الخلیل الکریم المجیب الواسع الحلیم الودود المجید الباعث الشهید الحق الوکیل القوی الولی الحمید الحی القیوم الواحد الواجد الاحد الصمد القادر المقتدر الموخر الاول و الاخر الظاهر و الباطن و الوالی و المتعالی التواب المنعم المنعم المنقم الغفور الرحیم المالک الملک ذالجلال و الکرام المقسط الجامع الغنی المغنی المعطی المانع الظار النافع النور الهادی البدیع الباقی الوارث الرشید الصبور الستار. نمقه الضعیف محمد بن محیی سنه ۸۸۱.

دین محمد بخشی نوروزی | مشاهیر موسیقی شمال خراسان
بخوانید

با توجه به این که نام استاد کار ضریح در کتیبه محمد بن نظام ذکر شده بایستی محمد بن محیی بانی این ضریح باشد.

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
بستن