علمی

آلرژی و آسم | طاعون قرن 21

 تهیه و تنظیم : دکتر محمد احمدآبادی – پزشک عمومی

  دكتر مسعود موحدي، فوق تخصص آلرژي و عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران

 تهیه و تنظیم :  دکتر محمد احمدآبادی –پزشک عمومی

 آلرژي از جمله بيماري هایي است كه فشار عصبي خاصي را بر بيمار وارد مي كند.

عمده ترين آلرژي ها، آسم، آلرژي بيني و آلرژي هاي پوستي است كه اين خصوصيت را بيش از ديگر آلرژي ها دارند.

در واقع، آلرژي يك واكنش غيرطبيعي بدن است كه نسبت به مواد خاصي بروز مي كند.

و به همان اندازه كه عوامل متفاوت هستند، واكنش ها نيز مختلف اند. گاه ، عامل گرده هاي گياهان، ذرات گردوغبار و وجود حشرات ذره بيني «مايت» است كه منجر به آلرژي بيني مي شود.

و گاه بيماري آسم در اثر التهاب و تنگ شدن راه هاي هوايي در ريه عارض مي شود كه بيمار با احساس تنگي نفس، سرفه هاي شديد و حتي احساس خفگي ممكن است روبرو شود.

و در آلرژي هاي پوستي نيز كه قرمزي پوست، خشكي، تورم از علائم آن است، اگزما و كهير بيماري هاي شايع محسوب مي شود.

 در دو دهه گذشته، شيوع، شدت و عوارض بيماري آلرژي و آسم در دنيا رو به افزايش بوده است. تا جايي كه بيماري آسم را طاعون قرن بيست و يكم ناميده اند.

در واقع با كنترل بيماري هاي عفوني و كاهش نسبي آنها، در حال حاضر، كم كم بيماري هاي آلرژي و آسم به صدر جدول بيماري هايي كه باعث عارضه و مرگ و مير مي شوند، مي رسند.  

مهمترين علت، تغييري بوده كه در شيوه زندگي مردم به وجود آمده است.

يعني بيشتر زندگي شهرنشيني در اين ميان تأثير گذاربوده و باعث شده مردم كمتر با طبيعت در ارتباط باشند.

استفاده از غذاهاي آماده، افزايش آلاينده ها و افزودني هاي غذايي نيز در اين رابطه نقش داشته اند.

گفته مي شود در حقيقت زندگي انسان از قبل از تولد، موقعي كه مادري حامله است، تحت تأثير اين مواد «آلرژنيك» قرار گرفته و تماس بيشتري با «آلرژن» ها دارد.

از اين رو جنيني كه به دنيا مي آيد بيشتر تحت تأثير است.

نوزاد در شش ماه اول عمر بايد فقط از شيرمادر تغذيه كند.

كه متأسفانه كمتر اين مسأله صورت مي گيرد .

و عموماً از شيرخشك و انواع افزودني ها و غذاي بچه استفاده مي شود.

به همين دليل، در اين بچه ها، زمينه هاي آلرژيك تشديد مي شود.

 گردوخاك و « مايت» از عوامل ايجاد آسم و آلرژي محسوب مي شوند.

«مايت» يكي از بندپايان خيلي كوچك در حدود يك سوم ميلي متر است.

كه به همين دليل با چشم معمولي ديده نمي شود.

«مايت» ها در داخل رختخواب ها، مبلمان كهنه، فرش و قالي و همه جا هستند.

درجه حرارت ۲۵ ـ ۲۰ سانتيگراد و رطوبت ۸۰ ـ۶۰ درصد، براي رشد آنها خيلي مناسب است.

به جز «مايت» ها ساير حشرات مثل سوسك ها مي توانند از عوامل ايجاد آلرژي ها باشند.

علاوه بر آن، حيوانات دست آموز خانگي مثل گربه و سگ كه در خانه نگهداري مي شوند، اينها هم باعث بيماري آلرژي مي شوند.

به جز اين موارد، غذاها هستند. افزودني هاي غذا كه تحت عنوان «افزودني هاي مجاز» روي بسته هاي غذا به آن اشاره مي شود، براي افراد آلرژيك و بچه ها واقعاً مجاز نيست.

مثلاً آن رنگ زردي كه به انواع غذاها و خوردني ها مثل «پفك» مي زنند، از جنس «تارترازين» است.

اينها ايجاد مشكلات جدي وآلرژي هاي شديد مي كند.

در آب ميوه هايي كه در بازار به صورت «سانديس» يا موارد ديگر هست، تركيباتي به اسم «سولفيت» اضافه مي شود كه جزء موازين نگه دارنده است.

پس، افزودني ها و نگه دارنده ها هر دو مي توانند باعث بيماري هاي آلرژيك شوند.

آلاينده ها را به دو دسته تقسيم مي كنيم .

  1.  آلاينده هاي فضاي بسته
  2. آلاينده هاي فضاي باز،

آلاينده هاي فضاي باز مثل دود اگزوز اتومبيل ها و همچنين دود ناشي از فعاليت كارخانه است.

درفضاي بسته، شايع ترين آلاينده، دود سيگار است.

بررسي شده كه اگر مادري سيگاري باشد امكان اينكه بچه اش مشكل پيدا كند، ۲‎/۴ برابر افزايش پيدا مي كند.

بنابراين، شرايط محيطي فرد مبتلا به آلرژي بسيار مهم است.

مثلاً درهمين فضا، اگر كسي سيگار بكشد، ما را تحت تأثير قرار مي دهد و بيماري آلرژيك در آن تشديد مي شود.

اين است كه امروزه يك اصطلاحي به نام Sick building syndrome  به مفهوم «بيماري ناشي از ساختمان معيوب» را به كار مي برند.

حالا منظور از ساختمان معيوب چيست؟

البته به ظاهر ساختمان كار ندارند كه بد يا زشت باشد.

منظور اين است كه اين پارامترهاي نور، حرارت ، ارتعاش و آلاينده ها دراين نوع ساختمان ها رعايت نمي شود.

ساختماني كه شما در آن زندگي مي كنيد اگر سوسك ، «مايت» ويا حيوانات دست آموز خانگي ويا گردوغبار زياد در آن باشد، مشكل ساز است.

همين ساختمان هاي به ظاهر شيكي كه آشپزخانه هاي «اپن» دارد و دود ناشي از طبخ موادغذايي وارد فضاي زندگي افراد مي شود، اگر هود مناسبي در آشپزخانه نباشد، از نظر ايجاد آسم وآلرژي مشكل فراهم مي كند.

نتايج آمار خانم هايي كه «آشپزخانه اپن» دارند، نشان مي دهد كه درست برابر فرد سيگاري كه روزي يك پاكت سيگار مي كشد، دود وارد ريه آنها مي شود.

چون شيوه زندگي افراد تغيير كرده، بيماري هاي آسم وآلرژي افزايش يافته است.

وبه اين ترتيب نه تنها خانم ها بلكه ديگران، بچه ها وپدر خانواده نيز ازاين دود آسيب مي بينند.

مورد ديگري نيز هست كه در زندگي روزمره مورداستفاده ما قرار مي گيرد وما از آثار مخرب آن بي اطلاع هستيم و آن چیزی نیست جر دستگاه بخور  كه بيماري آلرژي را تشديد مي كند.

چون رطوبت هوا را افزايش مي دهد وباعث مي شود «كپك»ها و «مايت»ها رشد وتكثير پيدا كنند.

يا كولرها كه در تابستان روشن مي شوند، پراز «مايت» هستند و هرسال بايد پوشال آنها عوض شود.

نكته ديگر، استفاده مادران از غذاهاي كمكي است ومعمولاً مادرها دوست دارند غذاي كمكي آماده به بچه هايشان بدهند.

درحالي كه بهترين غذاي كمكي، غذايي است كه خودشان آماده كنند. اين غذاي كمكي آماده، افزودني ، نگه دارنده، رنگ وانواع طعم هاي مختلف دارد.

كه ممكن است فرد را دچار بيماري آلرژي كند.


   آثار هزينه اي اين بيماري ها درجامعه  

يك اصطلاحي را ما ، در پزشكي داريم به اسم «Burden of disease» به مفهوم «بار بيماريها» كه به مجموعه هزينه هاي ناشي از بيماريها اطلاق مي شود. هم هزينه هاي مستقيم وهم هزينه هاي غيرمستقيم.

براي مثال، در مورد كسي كه به سل مبتلا مي شود، يكي هزينه مستقيم داروي بيمار است ، يكي هم هزينه غيرمستقيمي است كه به علت غيبت از محيط كار ومسائل ديگر به وجود مي آورد.

مجموعه اينها وعوارضي كه براي جامعه ايجاد مي كند، باربيماري را تشكيل مي دهد.

بار بيماري ها را وقتي محاسبه مي كنند، بار بيماري آلرژي بسيار بسيار سنگين است درحالي كه درسال گذشته، بار اين بيماري ومجموعه تحقيقاتي كه در آمريكا براي آن انجام شده، ۲۰ميليارد دلار بوده است . اين رقم، خيلي سرسام آور است.

آماري از مبتلايان به آسم وآلرژي ايران :

درايران هم تحقيقات انجام شده نشان مي دهد شيوع بيماري آلرژي در حال حاضر، نزديك به ۲۵ـ۲۰ درصد جمعيت كشور را در برگرفته است وشيوع بيماري آسم نيز حدود ۵درصد جمعيت را شامل مي شود.

درحالي كه همه اينها ممكن است ، آسم هاي خيلي شديد نباشد.

سرفه شبانه افراد ممكن است تظاهر بيماري آسم باشد يا بيماري كه دائماً صدايش را صاف مي كند يا بچه اي كه در هنگام فعاليت ورزشي دچار سرفه مي شود، اينها مي تواند تظاهري از بيماري آسم باشد.

البته آن موارد شديد هم همراه با تنگي نفس وخس خس سينه وسرفه هاي زياد است.

خيلي از بچه ها، زماني كه سرما مي خورند، اگر سرماخوردگي به سينه آنها بريزد وبيماري طولاني شود ومدت زيادي سرفه كنند، در واقع تظاهرات بيماري آسم را بروز مي دهند.

  خطرات بي توجهي به اين بيماري:

خطرات بي توجهي به بيماري آسم، زمين گير كردن بيمار است. يعني رفته رفته بيماري شدت پيدا مي كند ودر مجاري تنفسي التهاب به وجود مي آورد كه موجب اختلال در تنفس بيمار، غيبت از محيط كار واگر بيماران بچه ها باشند، غيبت از مدرسه وكاهش فعاليت هاي روزانه مي شود.

به گونه اي كه ديگر اين بيمار نمي تواند فعاليت طبيعي اش را داشته باشد.

البته در پي حملات ، خطر جاني هم بيمار را تهديد مي كند. بنابراين، فرد هرچه زودتر بتواند بيماري اش را تشخيص دهد وبه دنبال كنترل ودرمان آن باشد، بهتراست.

كنترل ودرمان بيماري آلرژي و آسم چهار ركن دارد. ركن اول، آموزش است . ركن دوم، پرهيز از آلرژن هاست. ركن سوم، طبقه بندي بيماري وركن چهارم دارو درماني است. بنابراين، اگر سه ركن اول انجام نشود وفرد مستقيم فقط دنبال دارو برود ، ممكن است نتيجه دلخواه به دست نيايد.

تاثیر شرایط بدنی فرد در ايجاد بيماري آسم وآلرژي

افرادي هستند كه زمينه بيماري آلرژيك را دارند. يعني پدر يا مادر يا ا قوام شان اين زمينه را داشته اند. مشاهده شده اگر پدر يا مادر دچار بيماري آلرژي وآسم باشند، احتمال شيوع بيماري آسم در فرزندشان ۳۰ـ۲۵ درصد است.

ولي اگر هم پدر وهم مادر، هردو آسم داشته باشند، خطر انتقال بيماري به فرزند، ۷۰ـ۵۰ درصد مي شود.

بنابراين ، زمينه فرد خيلي مؤثر است.

اما توصيه می شود افرادي كه بخصوص زمينه آلرژي دارند، بايد در همان اوايل تولد، موردتوجه ويژه قرار گيرند وحتي مادر بايد در دوران حاملگي از آلرژين ها دور شده وخود را از اين نظر محافظت كند.

 

 

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای امنیت، استفاده از سرویس reCAPTCHA گوگل مورد نیاز است که موضوع گوگل است Privacy Policy and Terms of Use.

من با این شرایط موافق هستم .

دکمه بازگشت به بالا