اجتماعی

حمایت افتراقی از کودکان و نوجوانان درحقوق ایران – قسمت دوم

نویسندگان : لیلا رضاپور، ملیکا خدادوست مقدم

طبق کنوانسیون حقوق کودک، فرد زیر 18سال کودک تلقی می شود.

قانون حمایت از کودکان و نوجوانان سال 1381به هر فرد زیر 18سال که قربانی جرم واقع شده است اطلاق می شود.

سازمان ملل متحد در11 دسامبر 1985 بزه دیده را این گونه معرفی می نماید که بزه دیده گان کسانی هستند که به طور فردی یا گروهی متحمل خسارت شده اند، این خسارت به ویژه در زمینه های مربوط به آسیب جسمانی یا روانی، رنج روحی، خسارت مادی و وارد شدن لطمه ی بزرگی به حقوق اساسی افراد می باشد.

حمایت افتراقی از کودکان و نوجوانان  ابتدا در اسناد بین المللی و سپس در قوانین داخلی ماهوی و شکلی وارد شد.

در پیش نویس کنوانسیون 2006ضمن اشاره به بزه دیدگی میلیون ها نفر از جمله بسیاری از کودکان به منزله بزه دیده خاص، بر نادیده گرفته شدن حقوق این افراد تاکید شده است و با اشاره به لایه های تقنینی، قضایی، اجرایی سیاست جنایی بزه دیده مدار، جنبه های گوناگون حمایت از بزه دیده را مطرح و پیشگیری از بزه دیدگی را یکی از هدف های اصلی کنوانسیون در نظر گرفته شده است.

ماده 39کنوانسیون حقوق کودک، کشورهای طرف کنوانسیون تمام اقدامات لازم را برای تسریع بهبودی جسمی و روحی و سازش اجتماعی کودکی که قربانی بی توجهی، استثمار، سوءاستفاده شکنجه یا سایر اعمال خشونت آمیز غیر انسانی تحقیر کننده و یا جنگ بوده است، به عمل خواهند آورد.

این روند بهبودی و پیوستن مجدد به جامعه می بایست موجب سلامت، اتکای نفس و احترام کودک شود، انجام گیرد.

در قوانین ماهوی ایران، به اقداماتی همچون ممنوعیت اعمال کیفیات مخففه یا تشدید مجازات در مورد بزهکاران جرایم علیه اطفال از قبیل مجازات ربایش اطفال، استفاده از طفل در قاچاق مواد مخدر اشاره کرد.

لیکن جرم شناسان به این نتیجه رسیدند که در هنگام دادخواهی و دادرسی شکلی نیز احتمال بزه دیده شدن وجود دارد.

با تاثیر بزه دیده شناسی حمایتی بر قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 92 و قانون حمایت از کودکان و نوجوان، تدابیری جهت جلوگیری از تشدید بزه دیدگی کودکان  و اهمیت رسیدگی جرایم ارتکابی بر اطفال به لحاظ آسیب پذیری بیشتر، تاکید می کند.

بزه دیده شناسی حمایتی در راستای تحقق دادرسی عادلانه برای کودکان و نوجوانانی که جرم بر آن ها واقع شده است، رویکردی افتراقی مطرح کرده تا از بزه دیدگی مجدد آن ها جلوگیری بشود .

آثار جسمانی و روانی ناشی از بزهکاری بر روی کودکان و نوجوانان به لحاظ آسیب پذیری و تاثیر گذاری بر آینده آن ها بیش از سایر بزه دیده گان است.

برای حمایت بیشتر از کودکان و نوجوانان بزه دیده( بزه دیده اولیه)، بایستی در فرایند دادرسی دستگاه عدالت کیفری سازوکارهای حمایتی بیشتری لحاظ شود تا علاوه بر ضرر و زیان جسمی و معنوی، از بزه دیدگی ثانویه پیشگیری شود.

بعد از وقوع جرم بر کودکان و نوجوانان، نتیجه نامتناسب بودن پاسخ دستگاه کیفری، بزه دیدگی ثانویه خواهد بود. دغدغه بزه دیده شناسی ثانویه بهتر ساختن سرنوشت بزه دیده از طریق حمایت های مادی و معنوی و جبران خسارت های وی در فرایند رسیدگی دستگاه عدالت کیفری می باشد.

آیین دادرسی کیفری 1392در یک نگرش کلی حمایت از بزه دیده را پذیرفته است. به نظر می رسد از بزه دیده گان کودک و نوجوان با سازوکارهای مانند تشکیل پلیس اطفال و زنان، سازمان های مردم نهاد، واحد میانجیگری کیفری در مرحله تعقیب و تحقیق  و با تکیه بر تامین امنیت و هویت بزه دیدگان دراثناء فرایند رسیدگی رسمی و بویژه با جبران خسارت های معنوی به حمایت از بزه دیدگان پرداخته است

این سازوکارها با عملکرد درست می توانند ، در راستای حفظ حقوق بزه دیده،  از بزه دیدگی ثانویه در فرایند رسیدگی جلوگیری کنند. هر چند شاید کاستی هایی نیز بر این قانون وارد باشد.

با این حال سازوکارهایی مثل نهاد میانجی گری کیفری که در فرایند جلسات غیر رسمی از ترس و اضطراب بزه دیدگان کاسته و کودکان و نوجوانان بزه دیده با بیان تمام حقایق و بدون ترس از فرد بزهکار، مورد حمایت واقع می شوند. و یا سازمان های مردم نهاد که اساسنامه آن ها در حمایت از اطفال باشد، با اعلام بزه دیدگی و ارایه دلایل به مراجع قضایی به مراتب می توانند حامی و التیام دهنده بزه دیدگان باشند.

و از بالارفتن رقم سیاه بزه دیدگی اطفال، به خصوص در مواردی که بزهکار از اعضای خانواده یا نزدیکان بزه دیده است، جلوگیری شود.

تشکیل پلیس ویژه و دادسرای کودکان و نوجوان از دیگر سازوکارهای حمایتی است که با عملکرد عادلانه در رسیدگی به بزه دیدگی کودک و نوجوان گام مهمی برداشته است. از خسارت های زیان بار بر کودک بزه دیده، خسارت روحی- روانی است که آیین دادرسی کیفری 1392 آن را قابل مطالبه دانسته است.

 

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای امنیت، استفاده از سرویس reCAPTCHA گوگل مورد نیاز است که موضوع گوگل است Privacy Policy and Terms of Use.

من با این شرایط موافق هستم .

دکمه بازگشت به بالا