هنر

سرنا | معرفی سازهای محلی شمال خراسان

نویسنده : مهرانه مژدکانلو

سرنا به همراه کرنا از مهم ترین سازهای بادی رزمی در تاریخ ایران به شمار می آمدند.

قدیمی ترین نشانه این ساز مربوط به دوره ساسانیان است که بر روی یک جام نقره ای شخصی در حال نواختن سرنا حک شده است.

بنا بر مدارک موجود تا دوره ی فتحعلی شاه نیز، نقاره چیان نظامی، طبل و سرنا می نواختند.

از مهم ترین کاربردهای این ساز در تاریخ اجتماعی ایران، خبررسانی بوده است.

در قدیم از سازهای سرنا و کرنا (به همراه طبل، نقاره و سنج ) برای این منظور استفاده می کردند.

سرنا دارای ظاهری مخروط مانند است و اجزای تشکیل دهنده ی آن عبارتند از: قمیش(زبانه)، لوله صوتی

قمیش از دو قسمت میل و بچه(دوشاخه) تشکیل می شود.

جنس آن از نی است که به وسیله میل که نوعی رابط است به بدنه متصل می شود.

در امتداد میل، بچه(دوشاخه) قرار می گیرد و تا حدود سوراخ سوم امتداد دارد.

بین قمیش و میل، تکیه گاهی برای لب های نوازنده قرار می گیرد(لب گیر)

که از جنس صدف، استخوان یا پلاستیک بوده و به شکل یک صفحه دایره یا بیضی شکل می باشد.

لوله صوتی مخروطی شکل است از چوب درخت زردآلو یا توت ساخته شده و ۶ یا ۷ سوراخ بر روی آن تعبیه می شود.

در مناطق مختلف تعداد سوراخ ها متفاوت است.

به عنوان مثال در جنوب خراسان ۶ عدد است و یک سوراخ نیز در پشت ساز قرار دارد.

در میان اقوام ایرانی در استان های لرستان، بختیاری، آذربایجان، کردستان، مازندران، گیلان، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان، کرمان و هرمزگان نواختن سرنا رواج داشته است و هر کدام سرنای خاص خود را دارند.

برای اولین بار سرنا در سال ۱۳۵۴ توسط انوشیروان روحانی آهنگساز و نوازنده پیانو در ارکستر غربی به کار گرفته شد.

برای این اجرا تمام نوازندگان ارکستر، ساز خود را با سرنا کوک و هماهنگ کردند و سرنا توسط یک نوازنده محلی نواخته شد.

از سازندگان به نام و چیره دست این ساز می توان زنده یاد ابراهیم حدیدی معروف به گل آقا و اسماعیل مردانی نام برد.

از نوازندگان شهیر سرنا در کشورمان می توان از علی اکبر مهدی پور دهکردی، شاه میرزا مرادی، غلامعلی نی نواز، آقا جان فیوج نام برد.

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
بستن