فرهنگی و ادبی

شیخ شاه علی بیدوازی اسفراینی | (۹۰۸-۸۳۰ ه.ق)

غلامرضا فسنقری(کارشناس ارشد تاریخ و تمدن ملل اسلامی)

وی از عرفای بزرگ و بیست و سومین قطب از اقطاب سلسله رضویه ذهبیه است.

شیخ شاه علی در سال ۸۳۰ در اسفراین زاده شد.

در جوانی به وادی تصوف افتاد و خرقه طریقت و تلقین ذکر و آداب سلوک راه معرفت را از شیخ رشیدالدین محمد بیدوازی کسب کرد.

و پس از این که به مراتب اعلای معرفت رسید،دختر شیخ رشیدالدین محمد بیدوازی را به زنی گرفت و پس از ارتحال شیخ بیدوازی به جایش بر مسند ارشاد نشست.

حضرت محمد هاشم درویش در کتاب ولایت نامه می فرماید:«بعد از ایشان شیخ شاه ذولباب / اسفرایینی است آن عالیجناب». مولانا عبدالحی گاورودی از مریدان شیخ شاه علی بیدوازی(اسفراینی) است و شیخ برزش آبادی مشهدی است.

این مراتب در رساله کمالیه امیر عبدالله برزش آبادی صریحا مشهود است. شیخ شاه علی از ائمه ولایت و معرفت است.

و در جلالت شان و رفعت قدر، نظیری ندارد.

در تربیت مریدان و ایصال طالبان و مستعدان آیتی بود چنان که شیخ محمد خبوشانی(قوچانی) مقتدای اعظم از برکات انفاس و فیوضات تربیت او به مقامی نایل شد.

ابن کربلایی درباره شیخ محمد خبوشانی نوشته است: «پس از چند سال کشش و کوشش سر کردن به خیال پایگاه جانان، شیخ را واقعه مشعر بر توجه به جانب آستان شیخ شاه علی اسفراینی رخ داد و هم در آن واقعه به دیدار جمال شیخ شاه نایل آمد.

پس از افاقه از آن واقعه، پای از سر ساخته، شتابان به جانب اسفراین راهی شد و به شرف صحبت و ملازمت شیخ شاه رسیده به اخذ خرقه و کسب تلقین و ذکر و آداب سلوک از حضرت او توفیق یافت.

شیخ پس از نیل به مراتب اعلای کمال و وصال و اکمال به دامادی شیخ شاه افتخار یافت و بعد از رحلت او به خلافتش مستقر گردید.»

از شیخ شاه علی اسفراینی کتاب و رساله ای به دست نیامده و اگر تالیف داشته، از دستبرد روزگار در امان نمانده است.

تذکره های احوال و آثار بزرگان و شعرا و علما کمتر به شرح احوال وی پرداخته اند.

شاید هم علت آن خمول بی اندازه مشایخ قرن نهم و دهم هجری باشد. چرا که در ولایت و نواحی ایران نزاع شیعه و سنی برخواسته بود و به واسطه کثرت نفوس اهل سنت غلبه داشتند.

لاجرم مشایخ مذکور به رسوم تقیه قیام کرده و حتی در زمان ارشاد و سلسله داری در گوشه گیری و انزوا اصرار بلیغ داشته اند.

دوران ارشاد وی اط سال ۸۷۷ ه.ق، که سال مرگ شیخ رشیدالدین محمد بیدوازی است،

آغاز و هم زمان با انقلاب های مذهبی ایران بوده است. اواخر عمر شیخ شاه علی اسفراینی مصادف بوده است با تضج گرفتن سلسله صفوی، که در سال ۹۰۵ به وسیله شاه اسماعیل صفوی تاسیس شد.

سرانجام شیخ شاه علی به سال ۹۰۸ ه.ق به معبود خویش پیوست و در محل قلعه نو خواجه ها مدفون گشت.

مرحوم بهاالدین جعفری در رساله جغرافیای خود که درباره اسفراین به رشته تحریر درآورده است.

و در کتابخانه دانشکده ادبیات مشهد نگهداری می شود، ظاهرا بر اساس سنگ مزار وی، که در آن زمان(۱۳۵۴ه.ش) موجود بوده، تاریخ ولادت وی را ۸۳۰ه.ق و تاریخ وفات او ۹۰۸ه.ق ضبط کرده است.

اکنون اثری از سنگ مزار وی نیست و جز خرابه ای از آرامگاه او باقی نمانده است. بعضی منابع، او را شیخ شاه علی اسفراینی و برخی دیگر، او را بیدوازی نوشته اند چون مدتی در خانقاه بیدواز در خدمت شیخ خود، رشیدالدین محمد بیدوازی بوده که در واقع دوران تحصیلات، انتباه، جذبه و سیر و سلوک این قطب ذهبی بوده است.

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای امنیت، استفاده از سرویس reCAPTCHA گوگل مورد نیاز است که موضوع گوگل است Privacy Policy and Terms of Use.

من با این شرایط موافق هستم .

بستن
بستن