فرهنگی و ادبی

لاله و لانجان | شعر و داستان کرمانجی همراه با ترجمه

نویسنده : عزیزالله حیدری

شعر کرمانجی :

چیا ئەز ژی مینا تە هەم خەفم وو هەم سارم،

دەردێ خوه دەکمە دوومان چیزە چیزە دبارم،

چیا ئەز ژی مینا تە چەقەل بومە ژ دەردان،

بڤر خواریە مێنا تە من ژی ژ دەست نامەردان،

چیا ئەز ژی مینا ته سینگێ من تژی کولن،

یێ ته وه هەزار رەنگن یێ من وە رەنگێ دلن،

چیا ئەز ژی مینا ته وە سینگ وو وە کە مه رم،

لە دەرەک سەکنیمە له هەڤالان دەگەرم،

چیا من ژی مینا ته دینە بەرخین دێ مری،

هەر چ کو دبارژه تومیێ هل نگری،

چیا ژ دەردێ پرن رەفێ ته قەلشتنه،

ئەما من دەردێنە پر ڵ سینگێ خوه کوشتنه،

خیالێ مە هەردوویان تو وەختێ راهەت ناوی،

تا ئەز سینگ وە ئەرمانوم چیا وە خوشکە زاوی


ترجمه شعر کرمانجی:

ای کوه  من هم  مانند تو هم خاموشم و هم سردم

درد خودم را به شکل دومان (مه غلیظ) می کنم و نرم نرم می بارم

ای کوه من هم مانند تو زبر و خشن شده ام از درد

مانند تو تبرخورده ام از دست نامردها

ای کوه منهم مانند تو سینه ام پر زخم است

زخم تو هزار رنگ است و زخم من زخم دل است

ای کوه منهم مانند تو سینه و پهلو و کمردارم

یک جایی ایستاده ام و به رفیقانم نگاه می کنم

ای کوه من هم مانند تو بره های مادر مرده را دیده ام

هرچقدر ناله می کنند تو مادر را از انها نمیگیری.

ای کوه از دردهای زیاد تو است که صخره هایت شکاف برداشته اند

اما من دردهای زیادی را در درونم کشته ام

ای کوه خیال ما هردو (من و کوه ) هیچ وقت راحت نمی شود

تا من سینه ای پر آرمان و آرزو  داشته باشم و تو تنگه های خشک داشته باشی

  هه لبستوان (شاعر) :محمد قربانی


داستان کرمانجی :

لالە وو لانجان حکایه تێ شەواتا ئشقه ڵە دلێ دو ئاشقان دو ئاشق بێتاوە.

لالە ره وشا چیانە  وو لانجان ڵ زمانێ کرمانجی یانه پڵنگ.لاله ژ تایفێک دراڤدارە وو لانجان شڤانێ پێزه.

ئەو دل دده لالە ئەو هەر دو هه ڤ دخوازن ڤا دەو شرووئێ ئشقئ دو دەلالان. لانجان له چنگێ چیان پەز دەوە مەخەل دەکە وو دەره ناڤ بینە داران.

فەسل فەسلێ بهارێ یه لانجان ژه بلندیا چێ شێوەیێ سەر واران دەوە وو ژ دور دا تەرە نێزیک بینان کەچکێ کورمانج دە رێ کوین دەمالە .

کەچکێ کورمانج لە چێ دەفکرە. لانجان جویلێ کو ژه چێ ژێر دا تێ وە شڤێ شڤانێ یه لە پشتان یانە مێرێ کارە مێرێ  گوزە رانە مێرێ ئەرمانان وو ئەرمانێ ئیل وو بینەداران.لانجان بنچێک گول ڵە دەستانە.

لالە دەست دا دگرە تا تۆز وو دوولاخێ هێڤالەکێ جایلێ ئەزیەت نەکە.

هه ردو لە هه ڤ ڤه ده گە رن.کەنەک له سەر لێڤان وە ئشقەک ئیلیاتی. ئشقێ لاله له دلێ لانجانێ ریشه داژۆ وەلی ئشقێ خوە ڤەدەشێره. ڤەشارتنێ ئشقێ

ڵ ناڤ کورمانجان هونەرە.

لانجان چیکێ ئاسمێن رند دەفکرە.شەمالێ چێ وو شەواتێ لالە وی بێتاو کریە ئشقێ لاله کاری دەوه وو لانجان رۆ وە رۆ ئاجزتر دەوە .

لانجان پێز بەر دەدە حال خایێ چووینێ تونینە.چیا دتەرکینە  تێیه ناڤ بینان. دیا لانجانێ دە خوە دا دەلەرزه وو ژە رویا زەر خزانکێ خوا پەی دەوە کو هەیلۆ کرنێ لێوک داستان خوه هەویه .

دەره ناڤ بینێ گرێ ئیلێ باڤێ لالە دەوێژە لالە وو لانجان؟ نا نا ناوە شڤانەک لایق لالە نینە. باڤ نزانه کو ڵ دلێ لالە چ دوومان وەرێ کەتیه. لالە لە دلێ خا دا  دەوە وەلی شەرمێ ئیلیاتی وو حورمەتێ باڤێ نێله

لانجان نەخاش دەوە .خەوەرا نەخاشیێ لانجان لە ناڤ بینەداران گوچک وە گوچک دەوە وو خەک تێنە خەوەرگیریێ لانجانێ. یک ژە ژنێن ئیلێ دەوێژە لاله وەینن تا حالێ لانجان رند بیه لالە تێ خجاوێ لنگێ لالە لانجانی  نیم خیز دەکە لالە ڵه دەرێ کوینه وو لانجان له بەستەرە لانجان ڵ بۆگرێ عشقێ خوا جان دەدە.

ژه مرنێ لانجانێ چەندەک رەد نبویه. بینەداران تەیار دەون کو کۆچ وەرێ خینن لە هیڤەروینێ لانجان له دلێ خوەلیێ ئارام گرتیە بێ لالە وو پێ ئشقێ لالە.جدا بووین ژ قەورێ لانجانێ سا لالە را دوخشارە .

نیکا ئیل گەرێ هەره قشلاق.لالە گەرێ لانجان وەتەنێ بتەرکینە.بێ کەڤرەکێ  مەزارێ.ڵه سەر خاکێ ئازیزێ خا دەسەکنە وو بان دەکە لانجان لانجان ! خجاوێ چێ ڤەدەگەرە دبیژه جان جان!

لالەلە سەر پێ دەسەکنە وو دبێژه لانجان وە من را گوت جان جان! ئیل ژە قشلاقێ ڤەدەگەره یێلاقێ دیا پیر لانجانێ بێتاوە. دخازه زوتر خا بکشیننە کەمەرێ چێ ئەو دەرا کو قەورێ لانجان ڵ وێ یە .دیسا بهار هاتیه.

لالە سەر مەزارێ لانجانێ رودەنە مەزار له هێشنی رونشتیە وو لەناڤ گولەک ڤەڕکتیە گولێ لالە  مینا گولێ کو هەر سال لە چێ بەرەف دەکر .

لالە گولێ بین دەکە.گول بینێ لانجان دەدە .لالە.لالەیادگاری دادەگرە وو لە هەر سال یێیلاق وقشلاق وە خا را تینە .

ئەو ئاشقێ کەسەک دن نەویە .ژ وی زمانێ تانیکا لە هەر سوی !وو ئێڤاران وو لە هەر یێیلاق وو قشلاقێلە سەر لیڤیێ کەچک لاوکێ ئیل گول دەکە .ترانێ لانە وو لانجان بوغزێ دیرۆکا کورمێنجە کو دەو  چاڤێنە وه هێستر  خجاوێ ئاشقێن وی بوینی وو گوداگڕی


ترجمه داستان کرمانجی :

لاله و لانجان حکایت برافروختگی عشق در دو دل عاشق بی تاب است.

لاله زیبایی کوهستان است و لانجان غرور کوهستان که در زبان کردی یعن پلنگ.

لاله وابسته به یک خانواده ثروتمند است و لانجان که چوپان گله است عاشق لاله می شود و هر دو خواهنده هم و این آغاز عشقی سخت زیبا و وفادارانه است.

لانجان گله را در ستیغ کوه می آراماند و خود راهی سیاه چادرها می شود که کردها بینه اش می خوانند .

فصل بهار است، لانجان از بلندی کوه سرازیر می شود و آن سوتر در نزدیکی بینه ها دختری جارو به دست مقابل بینه ها را جارو می زند.

دختر کرمانج(لانجان) به کوه می نگرد و لانجان جوانی که با هیبت از کوه پایین می آید با چوب چوپانی خودش که در دستش می باشد(یعنی مرد کار است).

مرد زندگی مرد ایل و بینه دارها. لانجان دسته ای گل را در دست دارد.

لاله دست نگه می دارد و تا گرد و غبار جارویش چوپان جوان را نیازارد . هر دو خیره در هم و لبخندی بر لب و تولد یک عشق ایلیاتی.

عشق لاله در دل لانجان ریشه می دواند ولی عشقش را مخفی می کند.

پوشیده نگه داشتن عشق نزد کرمانج ها هنر است. لانجان ستاره ها را خوب نگاه می کند.

وزش نسیم پاک کوهستان و شوق شیرین زندگی او را بی تاب کرده است. عشق لاله کاری می شود و لانجان روز به روز نحیف تر و لاغرتر.

لانجان گله را رها می کند. حال رفتن ندارد کوه را تنها می گذارد و راهی سیاه چادر می شود.

مادر لانجان بر خود می لرزد و از رخسار زرد فرزندش پی می برد که نجواهای او داستان داشته است. راهی بینه ی بزرگ ایل می شود.

پدر لاله آشفته می شود. لاله و لانجان؟! نه، نه نمی شود. لانجان لیاقت لاله را ندارد. اما پدر نمی داند که در دل لاله چه طوفانی برپاست.

لاله در دل می گوید: «می شود می شود» . اما شرم و حیای ایلیاتی و حرمت پدر نمی گذارد.

لانجان مریض می شود و خبر مریضی لانجان در بین بینه داران گوش به گوش می شود و مردم به ملاقات وی می روند.

یکی از زنان ایل می گوید: «لاله را به نزد لانجان بیاورید که حال او خوب بشود».

لاله می آید و صدای پای لاله ، لانجان را نیم خیز می کند.

لاله در ورودی چادر و لانجان در بستر است.

لانجان در کنار معشوقش جان می دهد. از مرگ لانجان چیزی نگذشته است که بینه دارها آماده کوچ می شوند.

در شبی مهتابی لانجان در دل خاک آرام گرفته است بدون لاله اما با عشق لاله. جدا شدن از قبر لانجان برای او دشوار است.

حالا ایل باید به قشلاق برود. لاله باید لانجان را تنها بگذارد بدون سنگ مزاری و بر بالاب خاک عزیزش می نشیند و صدا می زند:« لانجان! لانجان! لانجان!»

پژواک صدایش توسط کوه بر می گردد و می گوید:«جان! جان! جان..»

لاله سرپا می ایستد و می گوید لانجان بود به من گفت: «جان جان»

ایل از قشلاق به ییلاق بر می گردد. مادر پیر لانجان بی تاب است و می خواهد زودتر خودش را به کمر  کوه برساند آنجا که قبر لانجان است.

دوباره بهار آمده است لاله بر سر مزار لانجان می نشیند. مزار به سبزه نشسته است و در وسط آن گلی روییده است. گل لاله؟

مثل گلی که هر سال جمع می کرد.

لاله گل را می بوید گل بوی لانجان را می دهد. لاله گل لاله را به یادگار نگه می داردو در هر ییلاق و قشلاق با خود به همراه دارد و عاشق کس دیگری نمی شود.

از آن زمان تا کنون در هر صبح و غروبی و در هر ییلاق و قشلاقی بر روی لب های دختران و پسران ایل گل می کند.پ

ترانه لاله و لانجان اندوه بلند سالیان کرمانج ها است که می شود چشم های عاشقان آن رادید و شنید.

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
بستن