هنر

معرفی ساز عود

مهرانه مژدکانلو

در این شماره قصد معرفی سازی با قدمت دو هزار ساله را دارم که صدای بم ، نرم و در عین حال بسیار جذاب و دلنشینش هر شنونده ای را مبهوت خویش می سازد. عود سازی بسیار قدیمیست که خاستگاه آن جنوب و جنوب غربی ایران بوده است.

نامی که خوارزمی به آن نسبت داده بربت است به دلیل شکل ظاهری آن که شبیه به گردن و سینه مرغابی می باشد. این ساز که در زمان ساسانیان در اوج رونق بوده امروزه تا حدودی مجهول مانده و دست یابی به نوع مرغوب آن و یا اطلاعات کامل و اساتید ماهر در این زمینه بسیار صعب الحصول است. بربت در کشورهای مختلف ساختمان متفاوتی از لحاظ ابعاد دارد اما متداول ترین و معمول ترین آن بربت ایرانیست که شکم گلابی شکل متوسطی دارد. دسته آن بسیار کوتاه است و بر خلاف گذشته که از چهار سیم از جنس زه(روده گوسفند تابیده شده) و یا ابریشم ساخته می شده امروز شامل ۱۰ عدد سیم فلزی و یا از جنس پلاستیک فشرده شده است.

مضراب این ساز که در میان سازهای زهی ایرانی بم ترین صدا را دارد از جنس پر مرغ، عقاب و یا حتی لاشخور می باشد.

صفحه رویی شکم بربت چوبیست و پنجره های مشبکی بر روی آن تعبیه شده که گل نامیده می شوند و بخش اعظم صدای ساز از این قسمت  ساطع می گردد. گفتنی ست که این ساز زمینه ای برای ساخت گیتار شد و امروزه با تلاش استادان نریمان آبنوسی، محمد رفیع اشعری و … این ساز دوباره به محافل موسیقی راه یافته و جایگاه به حقش را به عنوان سازی اصیل بازستانده که از نوازندگان به نام این ساز می توان به استاد حسن منوچهری و منصور نریمان اشاره کرد. لازم به ذکر است که نوع الکترونیکی  آن نیز برای سهولت در نواختن ساخته شده و در دست علاقه مندان می باشد.

خیام:

من هیچ ندانم که مرا آن که سرشت       از اهل بهشت کرد یا دوزخ زشت

جامی و بتی و بربتی برلب کشت       این هر سه مرا نقد و ترا نسیه بهشت

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برای امنیت، استفاده از سرویس reCAPTCHA گوگل مورد نیاز است که موضوع گوگل است Privacy Policy and Terms of Use.

من با این شرایط موافق هستم .

بستن
بستن